مراقبت از نوزاد در هفته های اول

مراقبت از نوزاد در هفته های اول، تضمین‌کننده سلامت و رشد بهتر کودک است؛ به طور مثال باید بدانید که علائم گرسنگی نوزاد چیست و چگونه باید به نوزاد شیر دهید. همچنین برای جلوگیری از نفخ و کولیک، باید نحوه آروغ گرفتن نوزاد را یاد بگیرید. در کنار تغذیه، باید اهمیت خواب، لباس راحت، تعویض به موقع پوشک و مواردی از این دست را بدانید.
لازم به ذکر است که مراقبت از نوزاد، به ابزار و وسایلی نیاز دارد. برای مثال شیشه‌شیر ضد نفخ، آغوشی، پوشک باکیفیت، لوازم حمام، انواع قنداق، اسباب‌بازی‌های سرگرم‌کننده و… که هنگام مواظبت از نوزاد به دردتان می‌خورند. تمام این وسایل را می‌توانید از فرشتگان تهیه کنید. در این فروشگاه، امکان خرید انواع محصولات مراقبتی نوزاد با تضمین کیفیت و اصالت وجود دارد.

اولین نیازهای حیاتی نوزاد تازه متولد شده

لحظه به دنیا آمدن فرزند، شروعی برای یاد گرفتن مجموعه کارهایی است که به منظور مراقبت از نوزاد تازه متولد شده انجام می‌شوند. قبول داریم که مواظبت از نوزاد، به خصوص اگر برای اولین‌بار حس مادر یا پدر بودن را تجربه کرده‌اید، بسیار سخت است؛ اما نگران نباشید! ما کنار شما هستیم.

شیردهی نوزاد

در ابتدا باید بدانید چه زمانی لحظه شیردهی فرا رسیده است. معمولا وقتی نوزاد هوشیار است، سرش را به سمت سینه می‌چرخاند یا دنبال آن می‌گردد، دست‌هایش را می‌مکد و زبانش را بیرون می‌آورد، احتمالا گرسنه است و شیر می‌خواهد. پیشنهاد می‌کنیم در هر مرحله شیردهی، مراحل زیر را دنبال کنید:

• موقعیت و زمانی راحت برای خود و نوزاد پیدا کنید.
• دهان نوزاد را به سمت نوک سینه هدایت کنید. توجه داشته باشید که سینه باید رو به بینی کودک باشد و چانه‌اش پایین سینه قرار بگیرد.
• وقتی دهان نوزاد کاملا باز شد، بخش پایین هاله‌ سینه باید در دهان او قرار گیرد.
• حالا نوزاد شروع به مکیدن می‌کند. حواستان باشد که ریتم شیر خوردن او باید منظم باشد.
• شیردهی را از همان سینه ادامه دهید تا زمانی که خود نوزاد مکیدن را متوقف و سینه را رها کند.
• در آخر سینه دیگر را به نوزاد پیشنهاد دهید ولی اگر تمایل نداشت اشکالی ندارد.
• نکته: در وعده بعدی از سینه‌ای که احساس می‌کنید کمتر خالی شده است شروع کنید.

تعداد دفعات شیردهی و مقدار آن با توجه به سن و شرایط نوزاد متفاوت است. مقاله جدول شیردهی نوزاد می‌تواند عصای دستتان باشد.

آروغ و بالا آوردن نوزاد

به عنوان یک پدر و مادر، باید آروغ گرفتن نوزاد را یاد بگیرید تا از بروز مشکلات معده، نفخ و کولیک در او جلوگیری کنید. چگونه؟

• سر و گردن نوزاد را به آرامی نگه دارید.
• شکم و پشت نوزاد را به حالت صاف قرار دهید.
• پشت نوزاد را به آرامی بمالید یا ضربه‌های کوچکی بزنید.

بهتر است در هنگام آروغ زدن دستمالی تمیز کنارتان باشد؛ زیرا ممکن است نوزاد هنگام آروغ زدن کمی شیر بالا بیاورد، که البته این موضوع کاملا طبیعی است. گاهی علت بالا آوردن بیش‌ از حد شیر، رفلاکس معده است. برای آشنایی با این مشکل، علائم و روش‌های درمان مقاله رفلاکس نوزاد چیست را بخوانید.

خواب

اگر نوزادتان هنوز توانایی خواب خودجوش (self-settling) را پیدا نکرده و همچنان برای خوابیدن به حضور شما نیازمند است، از روش‌های زیر استفاده کنید:

• نوزاد را زمانی که خسته است اما هنوز نخوابیده، به گهواره ببرید.
• علائم خستگی نوزاد را درک کنید و پاسخ مناسب به او بدهید.
• روتین‌های منظم برای خواباندن نوزاد در نظر بگیرید.
• اگر نوزادتان هنوز بیدار است، با بغل کردن او را بخوابانید ولی حواستان باشد که نوزاد باید یاد بگیرد خودش بخوابد.

تعویض پوشک

به منظور رعایت بهداشت و جلوگیری از عفونت، باید پوشک نوزاد را مرتبا تعویض نمایید:

• نوزاد را روی سطح تمیز قرار دهید.
• ناحیه پوشک را با دستمال مرطوب تمیز کنید.
• پاهای نوزاد را بلند کنید و پوشک را دقیقا بین پاهای او قرار دهید به طوری که تا جلوی آن تا ناف نوزاد را پوشش دهد.
• چسب‌های پوشک را ببندید و مطمئن شوید هیچ شکافی برای نشت وجود ندارد.
• مطمئن شوید لبه‌های کشسان اطراف پاها داخل پوشک قرار نگیرد.
• نکته: قبل از عوض کردن پوشک حتما دستان خود را بشویید.

برای اطلاع از دفعات تعویض پوشک با توجه به سن و تفاوت تعویض پوشک در نوزادان دختر و پسر، پیشنهاد می‌کنیم زمان تعویض پوشک نوزاد را مشاهده کنید.

مراقبت از بند ناف

در دوران جنینی، بند ناف عضو حیاتی برای رساندن مواد مغذی و اکسیژن از بدن نوزاد به کودک است؛ اما پس از تولد، بند ناف توسط پزشک یا پرستار جدا می‌شود و فقط تکه‌ای از ناف به نام stump باقی می‌ماند. برای افتادن بند ناف باقی‌مانده باید ۱ الی ۳ هفته صبر کنید. در طول این مدت، حواستان به نکات زیر باشد:

• بند ناف نباید توسط پوشک پوشیده شود و برای خشک شدن سریع‌تر لازم است در معرض هوا قرار گیرد.
• به هیچ وجه از الکل برای تمیز کردن بند ناف استفاده نکنید. (مگر با توصیه پزشک)
• اگر در اطراف بند ناف ترشح شفاف و مایل به خون دیدید، نواحی را با پارچه تمیز یا گوش‌پاک‌کن تمیز کنید.
• برای اینکه بند ناف خشک بماند، با استفاده از دستمال مرطوب یا اسفنج نوزاد را حمام کنید.

حمام کردن نوزاد

حمام کردن نوزاد، یکی از لذت‌بخش‌ترین لحظات ارتباط بین والدین و نوزاد است. البته توجه داشته باشید که تا زمان افتادن بند ناف، باید با استفاده از اسفنج یا دستمالی مرطوب شستشوی نوزاد را انجام دهید؛ اما پس از آن می‌توانید کودک را در وان یا لگن مخصوص حمام کنید. حواستان باشد که از شامپو و صابون‌های مخصوص کودک استفاده کنید و فرایند شستن نوزاد را به آرامی و با حوصله دنبال نمایید. معمولا ۳ بار حمام در هفته برای تضمین بهداشت نوزاد کافی است.

پوشاندن لباس مناسب

لباس نوزاد نباید بیش از اندازه تنگ یا گشاد باشد. همچنین باید تزئینات اضافی را از لباس نوزادتان حذف کنید تا خطر خفگی کاهش پیدا کند. ناگفته نماند که انتخاب لباس مناسب بستگی به فصل و دمای اتاق نیز دارد:

• فصول گرم: لباس‌های نخی و نازک بهترین انتخاب برای فصول گرم و نوزادان گرمایی هستند. همچنین هنگام بیرون رفتن، از سایه بان کالسکه یا ساک حمل نوزاد یا کلاه‌های آفتاب‌گیر و کرم ضد آفتاب مخصوص نوزاد (صرفا برای کودکان بالای ۶ ماه)‌ استفاده نمایید.
• فصول سرد: به جای یک لباس ضخیم، از چندین لایه لباس معمولی استفاده نمایید تا پس از ورود به فضاهای گرم و بسته بتوانید تعداد لباس‌های نوزاد را کمتر کنید.

مراقبت از نوزاد با قنداق

قنداق کردن نوزاد، برای بهبود خواب، جلوگیری از حرکات ناگهانی و کاهش اضطراب نوزاد مناسب است. شما می‌توانید از بدو تولد تا زمانی که نوزاد شروع به غلت زدن می‌کند، از قنداق استفاده نمایید. همچنین اگر فکر می‌کنید فرزندتان با قنداق سنتی راحت نیست، می‌توانید وسایل جایگزین مانند قنداق فرنگی یا کیسه خواب، قنداق چسبی و قنداق زیپ‌دار تهیه کنید.

نظافت پوست و کوتاه کردن ناخن

بهتر است ناخن‌های نوزاد را زمانی که خواب‌آلود و آرام است کوتاه کنید و برای این‌ کار از ناخن‌گیر مخصوصی، قیچی و سوهان نوزاد استفاده نمایید. همچنین ناخن‌های پا را به صورت صاف کوتاه کنید تا در گوشت فرو نرود.
همچنین از جایی که نوزاد کنترلی روی حرکات دست خود ندارد، ممکن است پوست خود را بخراشد. برای جلوگیری از این مشکل، دستکش‌های نخی مخصوص به نوزاد بپوشانید.

نحوه صحیح در آغوش گرفتن نوزاد

سلامت سر، گردن و ستون فقرات نوزاد وابسته به نحوه صحیح در آغوش گرفتن نوزاد است؛ بنابراین حواستان به اصول بغل کردن نوزاد باشد:

• مطمئن شوید نوزاد سر خود را به سینه شما تکیه داده است.
• دست خود را زیر باسن نوزاد قرار دهید و تا گردنش بالا بیاورید.
• به آرامی سر نوزاد را داخل آرنج قرار دهید و حواستان باشد که هنوز دستتان از گردن محافظت کند. دست دیگرتان نیز باید زیر باسن نوزاد باشد.

این شیوه در آغوش گرفتن نوزاد که به حالت گهواره‌ای معروف است، باعث می‌شود بتوانید در چشمان کودک خود نگاه و با او صحبت کنید.

آرام کردن گریه نوزاد

طبق آمار Better Health، نوزادان معمولاً تا ۳ الی ۶ ماهگی روزانه حدود ۳ ساعت گریه می‌کنند! به عنوان یک مادر یا پدر در این وضعیت چه کاری از دستتان بر می‌آید؟

• صداهای ملایم مانند لالایی به آرام شدن نوزاد کمک می‌کنند.
• پتو یا وسیله‌ای آشنا در اختیار نوزاد قرار دهید تا با آن سرگرم شود.
• نوزاد را در آغوشی بگذارید یا بغل کنید و با حرکات آرام او را تاب دهید.
• با قرار دادن نوزاد روی کالسکه یا صندلی ماشین، او را به گردش ببرید. (توجه: نوزاد تازه‌متولدشده نباید بیش از ۳۰ دقیقه و نوزادان بزرگ‌تر بیش از ۲ ساعت در صندلی خودرو بمانند.)
• وسیله‌ای صدادار مانند جغجغه در اختیارش بگذارید.
• شروع به ماساژ دادن نوزاد کنید و در این حین با او حرف بزنید.
• اگر فرزندتان آب‌بازی را دوست دارد، او را به حمام ببرید.

یادتان باشد که گریه واکنش طبیعی نوزاد در مقابل ناراحتی است و معمولا در سن ۴ تا ۸ ماهگی به اوج خود می‌رسد؛ اما اگر مشاهده کردید که گریه‌های فرزندتان مداوم و تمام‌نشدنی است، حتما به پزشک مراجعه نمایید.

ایجاد ارتباط عاطفی و حسی

از زمان بارداری تا بعد تولد نوزاد، پیوند عاطفی عمیقی بین مادر و کودک به وجود می‌آید؛ اما گاهی والدین در برقراری ارتباط حسی با فرزندشان دچار مشکل می‌شوند. اگر با این مسئله مواجه هستید، نگران نباشید و از راهکارهای زیر استفاده کنید:

• نوزاد را ماساژ دهید.
• با نوزاد تماس پوست به پوست برقرار کنید.
• به چشمان نوزاد نگاه کنید.
• با استفاده از آغوشی کودکتان را در طول روز همراه خود داشته باشید.
• برای کودک کتاب و آواز بخوانید یا از موسیقی‌های مختلف استفاده کنید.
• با استفاده از بغل کردن، صحبت کردن و به طور کلی بازی با کودک، با او رابطه احساسی بسازید.

مراقبت های پزشکی

نوزاد، بدن لطیف و حساسی دارد؛ بنابراین همواره در معرض بیماری‌های مختلف قرار می‌گیرد. به منظور مراقبت از کودک لازم است واکسن‌های چند ماهه و مراقبت‌های خانه بهداشت را جدی بگیرید. مقاله مربوط به واکسیناسیون نوزاد، اطلاعات خوبی در ارتباط با انواع واکسن‌ و مراقبت‌های قبل و بعد از آن ارائه می‌کند که برای والدین بسیار مفید است.

سوالات متداول