درمان کولیک نوزاد، از روشهای خانگی تا راهکارهای تخصصی
درمان کولیک نوزاد شامل مجموعهای از روشهای خانگی و در صورت نیاز، داروهای تجویزشده توسط پزشک است. موثرترین راهکارهای درمان عبارتند از:
- ماساژ شکم و کمر
- استفاده از گرما
- تغییر وضعیت بدن
- قنداق کردن
- حرکت با ماشین یا کالسکه
- حمام با آب گرم
- نویز سفید
- تکان ملایم در آغوش یا گهواره
- پستانک
- در صورت لزوم استفاده داروهای ایمن و تجویز شده توسط پزشک مانند استفاده از قطرههای گریپ واتر (Gripe Water) و قطره سایمتیکون Simethicone است.
این راهکارها به آرام کردن گریههای بیوقفهای کمک میکنند که اغلب دلیل مشخصی ندارند و والدین را خسته و مضطرب میسازند. تصور کنید نوزادتان با وجود سیری و تمیزی، ساعتها بیقراری میکند؛ این صحنه آشنای کولیک است. اما خبر خوب این است که کولیک یک بیماری خطرناک یا دائمی نیست و معمولاً پس از چند ماه خودبهخود برطرف میشود.
درمان خانگی کولیک نوزاد
ما پیشتر در یک مقاله جداگانه به بررسی کولیک نوزادان، عوامل ایجاد کننده آن و سایر موارد پرداختهایم و به طور کلی به سوال کولیک نوزاد چیست؟ پاسخ دادهایم. بنابراین در ادامه این بخش به بررسی راهکارهای خانگی برای درمان کولیک نوزاد خواهیم پرداخت.
اولین گام برای آرام کردن نوزاد کولیکی، امتحان روشهای خانگی است. روشهایی که به عنوان درمان خانگی کولیک نوزاد شناخته میشوند، غالباَ ۴ ویژگی مشترک اشاره شده در زیر را دارند.
- کمهزینه
- ایمن
- بدون عوارض دارویی
- موثر برای بیشتر نوزادان
در ادامه و در جدول زیر تلاش کردیم تا با معرفی روشهای خانگی درمان کولیک و نحوه انجام هر یک از آنها، برای شما یک راهکار جامع و کامل ارائه کنیم.
روشهای خانگی و نحوه انجام آنها در یک نگاه
| روش | نحوه انجام |
| ماساژ شکم و کمر | با حرکات ملایم و دایرهای در جهت عقربههای ساعت شکم نوزاد را ماساژ دهید. این کار به حرکت گازها در روده کمک میکند |
| استفاده از گرما | از آنجایی که گرما به شل شدن عضلات شکم کمک میکند، در نتیجه قرار دادن یک کیسه آب گرم یا حوله نیمهگرم بر روی شکم او بسیار کمک کننده خواهد بود. |
| تغییر وضعیت بدن | نوزاد را روی شانه یا روی شکم در آغوش بگیرید. این حالت باعث کاهش فشار روی شکم میشود |
| قنداق کردن | نوزاد را در یک پارچه نرم و سبک بپیچید تا حس امنیت بیشتری پیدا کند |
| حرکت با ماشین یا کالسکه | تکانهای یکنواخت و ملایم میتواند گریه را کاهش داده و نوزاد را به خواب ببرد |
| حمام با آب گرم | یک حمام کوتاه با آب ولرم باعث آرامش عمومی بدن نوزاد میشود |
| نویز سفید | صدای مداوم مانند سشوار، جاروبرقی یا اپلیکیشنهای نویز سفید، مشابه صدای رحم مادر عمل کرده و نوزاد را آرام میکند |
| تکان ملایم در آغوش یا گهواره | حرکت ریتمیک و آرام، حس امنیت را تقویت میکند |
| پستانک | مکیدن پستانک در برخی نوزادان باعث آرامش و کاهش گریه میشود |
عروسک آنتی کولیک بیبی هیتر، یک راهکار خانگی بسیار مؤثر و ایمن برای تسکین کولیک نوزادان است. این محصول، بر خلاف کیسههای آب گرم، خطرات سوختگی یا نشتی آب را ندارد و به راحتی میتوانید آن را تنها در یک دقیقه در ماکروفر گرم کرده و برای آرام کردن دلبندتان استفاده کنید.
یک اقدام ساده که میتواند تا حدی به کاهش کولیک در نوزاد کمک کند، آروغگیری صحیح نوزاد پس از هر بار شیر خوردن است. شما با گرفتن آروغ نوزاد میتوانید سبب کاهش نفخ در نوزاد و فراهم کردن یک شرایط آرام و لذت بخش برای فرزندتان شوید. این در حالی است که پروسه آروغ گرفتن از نوزادی که دچار کولیک است، سختتر و طولانیتر بوده و نیازمند صبوری و نکاتی است که ما در مقاله آروغ گرفتن نوزاد به آنها اشاره کردیم.
نکات مهم روشهای خانگی
برخی از نکاتی که باید در خصوص روشهای خانگی درمان کولیک بدانید، عبارتند از:
ماساژ با روغنهای طبیعی
همان طور که گفتیم ماساژ کولیک نوزادان مجموعهای از حرکات آرام، ریتمیک و مشخص روی شکم و کمر نوزاد است که با هدف کمک به کاهش درد و ناراحتی ناشی از گاز و کولیک انجام میشود. این ماساژ یک روش درمانی غیردارویی و بسیار موثر است که توسط متخصصان اطفال نیز توصیه میشود. استفاده از روغنهای گیاهی ملایم مانند روغن بادام شیرین میتواند اثر آرامبخش ماساژ را دوچندان کند.
اما لازم است قبل از ماساژ نوزادتان، اول با پزشک متخصص اطفال در این خصوص مشورت کرده تا از بروز اشتباه و مشکلات جدی جلوگیری کنید. مثلا، برخی از نوزادان دچار بیماریهایی مثل رفلاکس هستند و ماساژ شکم میتواند عواقب خطرناکی برای آنها داشته باشد. ما در مقاله ماساژ نوزاد تمامی نکاتی که باید در زمان ماساژ دادن کودکتان بدانید را بررسی کردیم. پس پیش از اقدام به ماساژ شکم نوزادتان، مقاله لینک شده را مطالعه کنید.
قرار دادن نوزاد روی شکم (Tummy Time)
این کار نه تنها به تقویت عضلات شکم نوزاد کمک میکند بلکه اقدام موثری برای دفع گاز بدن نوزاد نیز است.
تغذیه صحیح مادر شیرده
رژیم غذایی مادر بر کولیک نوزاد اثر مستقیم دارد. بنابراین، حذف مواد نفاخ مانند کلم، نوشابههای گازدار و حبوبات میتواند به طور مؤثری سبب کاهش کولیک و اثرات آن شود.
راهکارهای دارویی درمان کولیک نوزادی
در صورت موثر و پاسخگو نبودن راهکارهای خانگی، ممکن است پزشک متخصص کودکان، استفاده از داروهای ایمن را توصیه کند. داروها تنها زمانی تجویز میشوند که کولیک نوزاد شدید بوده یا روی رشد نوزاد اثر منفی گذاشته باشد.
1. قرص درمان کولیک
قرص درمان کولیک در اکثر موارد برای مادران شیرده تجویز میشوند. برخی داروها میتوانند از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شده و سبب کاهش نفخ یا اسپاسم روده نوزاد شود. توجه کنید، مصرف خودسرانه قرص اکیدا ممنوع است.
2. شربت درمان کولیک
برخی شربتها بر پایه ترکیبات گیاهی طراحی و فورموله شدهاند. با وجود اینکه این شربتها معمولاً دارای خاصیت ضد نفخ هستند، اما باید تحت نظر پزشک استفاده شوند. به این ترتیب، خطرات ناشی از آن برای نوزاد کاهش خواهد یافت.
3. درمان فوری کولیک با قطره
از جمله قطرههای موثر و محبوب برای درمان کولیک عبارتند از:
- قطره گریپ واتر (Gripe Water)
ترکیبی از عصارههای گیاهی شامل شوید و رازیانه است که به آرام کردن معده کمک میکند. - قطره سیمیتیکون Simethicone
قطره سیمیتیکون با شکستن حبابهای گاز در معده و روده به کاهش نفخ کمک میکند.
4. آمپول برای درمان کولیک
آمپول در شرایط بسیار خاص و حاد تجویز شده و به هیچ وجه کاربرد عمومی ندارد. این روش باید تنها در محیط پزشکی و تحت نظر پزشک متخصص انجام شود.
لازم است بدانید شیشه نوزاد نیز نقش مهمی در کاهش کولیک و اثرات آن دارد. شما میتوانید با انتخاب مدلهای ضدنفخ شیشه شیر و هواگیری شیشه شیر احتمال بروز کولیک در نوزادتان را کاهش دهید. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص نحوه هواگیری شیشه شیر نوزاد، بر روی لینک کلیک کنید.
خودداری جدی از روشهای نادرست درمان کولیک نوزادی
بعضی والدین برای تسکین فوری کولیک، روشهای خطرناک یا غیر علمی را امتحان میکنند. این در حالی است که برخی از این روشها سبب بروز عوارض جدی برای نوزاد میشوند.
1. چایهای گیاهی
به هیچ عنوان نباید به نوزاد زیر شش ماه، چای گیاهی داده شود، زیرا سیستم گوارشی او هنوز آماده دریافت این ترکیبات نیست.
2. داروهای ضد اسپاسم بزرگسالان
این داروها برای نوزادان خطرناک بوده و میتواند سبب ایجاد مسمومیتهای جدی و خطرناک در او شود.
3. غذاهای جامد
دادن غذای جامد قبل از ۶ ماهگی میتواند باعث مشکلات گوارشی شدید در نوزادان شده و بیماریهای مزمن ایجاد کند.
زمان مراجعه به پزشک برای درمان کولیک
کولیک معمولاً خطرناک نیست، اما در شرایط زیر باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید:
- گریههای شدید بیش از ۳ ساعت در روز و تکرار آن برای چند روز متوالی.
- استفراغ مکرر یا همراه با خون.
- کاهش وزن یا توقف رشد.
- وجود خون در مدفوع.
- تب یا بیحالی غیرعادی.
صبوری و آگاهی، بهترین درمان کولیک است!
کولیک نوزاد پدیدهای شایع، اما موقت است. با شناخت صحیح و استفاده از روشهای خانگی مانند ماساژ، گرما، نویز سفید و پوزیشن مناسب میتوان به میزان زیادی شدت آن را کاهش داد. در صورت مراجعه به متخصص، پزشک ممکن است داروهای ایمن مانند قطره سایمتیکون را تجویز کند. نکته مهم این است که والدین از روشهای خطرناک مانند دادن چای گیاهی یا داروهای بزرگسالان خودداری کنند. توجه داشته باشید، صبر و حمایت والدین همراه با دریافت مشاورههای پزشکی، کلید عبور از این دوره دشوار است.
سؤالات متداول
کولیک نوزاد از چه ماهی شروع و کی تمام میشود؟
کولیک معمولاً از هفته دوم زندگی نوزاد آغاز شده و در بیشتر نوزادان تا سه یا چهار ماهگی ادامه مییابد.
فرق نفخ و کولیک نوزاد چیست؟
نفخ معمولاً با دفع گاز تسکین پیدا میکند، اما کولیک با گریههای طولانی، شدید و تکراری مشخص میشود که علت دقیق آن ناشناخته است.
آیا کولیک نوزاد نیاز به درمان دارویی دارد؟
در بیشتر موارد نیازی نیست. در واقع، تنها زمانی دارو تجویز میشود که کولیک شدید بوده و یا بر رشد نوزاد تاثیر منفی داشته باشد.
