در سه ماه اول بارداری چی نخوریم؟ لیست کامل ممنوعات غذایی در سه ماه اول

در سه ماه اول بارداری چی نخوریم و چی بخوریم؟ این سوال، یکی از اصلی‌ترین پرسش‌های مادران است. تغذیه بخش مهمی از مراقبت‌های دوران بارداری محسوب می‌شود. البته مبحث مراقبت‌های بارداری بسیار گسترده‌ است و شامل نکات ریز و درشتی می‌شود که دانستن آن‌ها برای هر مادری ضروری است. برای اینکه با تمام ابعاد این دوران آشنا شوید و با آگاهی و به سلامت این مرحله را پشت سر بگذارید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله مراقبت‌های دوران بارداری را مطالعه کنید.

به‌طور کلی، در دوره بارداری باید از مصرف هرگونه گوشت و تخم‌مرغ خام یا نیم‌پز، لبنیات غیر پاستوریزه، ماهی‌های حاوی جیوه بالا، الکل و گیاهان دارویی خطرناکی نظیر پونه و گلپر پرهیز کنید. ۱۲ هفته اول بارداری، زمان طلایی برای شکل‌گیری مغز و اندام‌های جنین است و سیستم ایمنی شما در این دوران ضعیف‌تر می‌شود.

بنابراین، کوچک‌ترین آلودگی باکتریایی مانند لیستریا یا سالمونلا می‌تواند خطراتی چون سقط جنین یا نقص‌های مادرزادی به همراه داشته باشد. در این راهنما مواد غذایی ممنوعه را بر اساس منابع علمی و نظرات پزشکان برای شما قرار داده‌ایم تا از بروز هرگونه خطر کوچک و بزرگ جلوگیری کنید.

چرا تغذیه در سه ماهه اول بارداری حساس‌تر است؟

سه ماه ابتدایی بارداری اصلی‌ترین زمان برای رشد جنین را تشکیل می‌دهد. چرا که مغز، ستون فقرات و اندام‌های اصلی شروع به شکل‌گیری می‌کنند. در این مرحله، جنین بیش از هر زمان دیگری در برابر سموم و نقص‌های مادرزادی آسیب‌پذیر است. جالب است بدانید طبق مطالعات، ۸۰٪ سقط جنین‌ها هم در همین سه ماهه اول رخ می‌دهد که بخشی از آن به عوامل تغذیه‌ای و محیطی وابسته است.

از طرفی، سیستم ایمنی بدن مادر برای پذیرش جنین به طور طبیعی سرکوب می‌شود که همین موضوع، احتمال ابتلا به بیماری‌های ناشی از غذا را به شدت افزایش می‌دهد. در نتیجه، اینکه بدانید چه غذاهایی در سه ماه اول ضرر دارند، اهمیت زیادی در رشد کودک شما خواهد داشت. زیرا، حتی بعضی از خوراکی‌های ساده مثل میوه‌ها می‌توانند اثرات منفی در پی داشته باشند.

بیشتر بخوانید : کیوی در بارداری

خطرناک‌ترین گروه‌های غذایی برای مادران باردار در سه ماه اول

در ابتدا، برای اینکه بدانیم در ماه اول بارداری چی نخوریم، باید دسته‌بندی‌های پرخطر را بشناسیم. این گروه‌ها پتانسیل بالایی برای حمل باکتری‌های سمی یا فلزات سنگین دارند.

ماهی‌ها و غذاهای دریایی با جیوه بالا

ماهی منبع عالی امگا ۳ است اما برخی گونه‌ها مانند: تن، کوسه، اره‌ماهی، شاه‌ماهی خال‌‌‌خالی و کاشی‌ماهی معدن جیوه هستند که به سیستم عصبی جنین آسیب می‌زنند و نباید مصرف شوند.

گوشت و مرغ

اگر می‌پرسید تو سه ماه اول بارداری چی نخوریم، پاسخ اول و مهم غذای خام است. ممنوعیات این دسته عبارتند از:

• غذاهای فراوری شده: مثل گوشت‌های سرد که ممکن است حاوی باکتری لیستریا باشند.
• جگر و احشای حیوانات: به دلیل سطح بسیار بالای ویتامین A (رتینول)، مصرف زیاد آن می‌تواند برای جنین سمی باشد.
• گوشت نیم‌پز و استیک: خطر انگل توکسوپلاسما در گوشت‌های آب‌دار بسیار بالاست. تمام گوشت‌ها باید تا دمای ۷۱ درجه سانتی‌گراد پخته شوند.
• تخم‌مرغ عسلی و خام: سس مایونز خانگی و خمیر کیک نپخته به دلیل خطر باکتری سالمونلا ممنوع هستند.

لبنیات غیر پاستوریزه و پنیر‌های محلی

لبنیاتی که فرایند پاستوریزاسیون را طی نکرده‌اند، می‌توانند حاوی لیستریا باشند. بنابراین، سعی کنید که غذاهای مصرفی شما در لیست زیر نباشند:

1. پنیر فتا و پنیرهای آبی (مگر با برچسب پاستوریزه).
2. بستنی‌های دستگاهی: به دلیل دمای نگهداری و احتمال رشد باکتری، از خوردن آن‌ها خودداری کنید.

میوه‌ها و سبزیجات ممنوع یا دارای محدودیت

حتی سالم‌ترین گروه‌های غذایی هم می‌توانند در این لیست قرار بگیرند که شامل موارد زیر هستند:

• سبزیجات شسته‌نشده و ضدعفونی‌نشده: خطر انگل توکسوپلاسموز که در خاک وجود دارد.
• میوه‌های محرک: مصرف مقادیر بسیار زیاد میوه‌هایی مثل آناناس، پاپایا (خربزه درختی)، زرشک و انگور سیاه ممکن است باعث انقباضات رحمی شود. شما می‌توانید اطلاعات کامل میوه‌های مفید و مضر در دوران بارداری را در راهنمای ما با عنوان میوه های ممنوعه در دوران بارداری مطالعه کنید.
• نکته مهم: پاپایا اگر کاملاً رسیده باشد، مشکلی ندارد (پاپایای کال خطرناک است). در مورد آناناس هم مصرف متعادل آن معمولاً بی‌خطر است و فقط مقادیر خیلی زیاد (به دلیل بروملین) ممکن است دهانه رحم را نرم کند.
• جعفری و کرفس: در مقادیر دارویی و زیاد نباید مصرف شوند.

جوانه‌های خام

جوانه‌ها در شرایط مرطوب رشد می‌کنند که محل ایده‌آلی برای باکتری‌های ای‌کولای (E. coli) و سالمونلا است. جوانه‌ها را باید به صورت کاملا پخته شده مصرف کنید.

نوشیدنی‌های ممنوع

بسیاری از مادران می‌پرسند در سه ماه اول بارداری چه چیزهایی نخوریم که به طور تاثیر منفی بر ضربان قلب جنین نداشته باشد؟ در پاسخ باید گفت که از نوشیدنی‌های زیر در دوره بارداری پرهیز کنید.

• الکل: هیچ مقدار ایمنی برای آن وجود ندارد. خطر سقط جنین و سندرم الکل جنینی (نقص هوش و صورت) را به همراه دارد.
• کافئین: مصرف را به کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم (حدود یک فنجان قهوه) محدود کنید. کافئین زیاد منجر به وزن کم نوزاد هنگام تولد می‌شود.
• دمنوش‌های گیاهی: پونه، رازیانه، شنبلیله و گل‌گاو‌زبان می‌توانند باعث تحریک خونریزی قاعدگی و سقط شوند.
• نوشیدنی‌های انرژی‌زا: حاوی جینسینگ و مقادیر بالای کافئین هستند که برای رشد بافت‌های جنین مضر است.

گیاهان دارویی پرخطر و ادویه‌ها

علاوه‌بر نوشیدنی‌ها و میوه‌ها، نباید از قدرت گیاهان غافل شد:

• زعفران: مصرف غلیظ و بالای آن در سه ماهه اول خطر سقط دارد.
• گلپر، آویشن و پونه: این گیاهان می‌توانند باعث تحریک رحم شوند.

تنقلات، شیرینی‌ها و غذاهای کنسروی

مصرف شکر مصنوعی هم به دلیل اینکه خطر دیابت بارداری را افزایش می‌دهد، منع است. علاوه‌بر این، باید از کنسروها و غذاهای شور دوری کنید تا دچار فشار خون بالا نشوید.

همچنین، برخی منابع به دلیل احتمال آلودگی باکتریایی سالمونلا، مصرف ارده و حلوا شکری را توصیه نمی‌کنند.

مصرف خودسرانه دارو و مکمل

هرگز بدون مشورت با متخصص، دارو یا حتی مکمل‌های گیاهی مصرف نکنید. تنها مصرف اسید فولیک از ابتدای بارداری ضروری است، اما مکمل آهن معمولاً از سه ماهه دوم و با نظر پزشک تجویز می‌شود، زیرا ممکن است تهوع صبحگاهی را تشدید کند.

فراموش نکنید که در کنار تغذیه سالم، حفظ آرامش روانی مادر نیز بر رشد سیستم عصبی جنین تأثیر مستقیم دارد. یکی از راه‌هایی که به کاهش استرس و افزایش حس شیرین مادری در این روزهای پرچالش کمک می‌کند، فکر کردن به آینده و برنامه‌ریزی برای ورود نوزاد است. اگرچه هنوز برای خرید سیسمونی زود است، اما دیدن مدل‌ها، آشنایی با اقلام ضروری سیسمونی و فکر کردن به چیدمان اتاق نوزاد می‌تواند ذهن شما را آرام و به سوی امید و اشتیاق هدایت کند.

راهنمای جایگزین کردن هوس‌های غذایی مضر با گزینه‌های سالم

جدول زیر به شما کمک می‌کند تا هوس‌های غذایی خود را مدیریت کنید:

عبور از سه ماهه اول با سبد غذایی ایمن

در این راهنما به بررسی اینکه در سه ماه اول بارداری چه چیزی نخوریم تا وضعیت جنین در دوره بارداری پایدار بماند، پرداختیم. شما باید بدانید که ممنوعیات این دوره فراتر از یک لیست ساده است و به سبک زندگی و ایمنی غذایی شما برمی‌گردد. اولویت شما باید رعایت اصول بهداشتی و تغذیه‌ای مثل مصرف غذاهای تازه و پخته شده، لبنیات پاستوریزه و شست و شوی دقیق میوه‌ها باشد. به خاطر داشته باشید که تغذیه صحیح در این ۱۲ هفته، سرمایه‌گذاری برای سلامت تمام عمر فرزند شما خواهد بود. در پایان، این موضوع را فراموش نکنید که همیشه قبل از تغییرات بزرگ در رژیم خود، با پزشک متخصص مشورت کنید.

سوالات متداول