راهنمای جامع مراقبت های بعد از زایمان؛ بازگشت به سلامتی در ۴۰ روز

مراقبت های بعد از زایمان شامل رسیدگی به خونریزی و جمع شدن رحم، مراقبت از بخیه یا زخم، تغذیه و مکمل‌ها، پیشگیری از یبوست، مراقبت از سینه‌ها، سلامت روحی و حتی تنظیم رابطه جنسی است. این ۴۰ روز که به آن دوران نفاس گفته می‌شود، زمان بازسازی بدن و تعادل هورمونی مادر است و اگر اصول مراقبت بعد از زایمان را بدانید، بازگشت به سلامتی سریع‌تر و کم‌عارضه‌تر خواهد بود.

دوران نفاس یا چهل روزگی چیست؟

دوران نفاس به حدود ۶ هفته پس از تولد نوزاد گفته می‌شود؛ زمانی که بدن مادر پس از بارداری و زایمان به وضعیت قبل برمی‌گردد. در این مدت، خونریزی واژینال (لوشیا)، تغییرات هورمونی و نوسانات خلقی طبیعی است. رعایت دقیق مراقبت های مادر بعد از زایمان در این بازه اهمیت زیادی دارد.

مهم‌ترین تغییرات بدن مادر پس از زایمان

پس از زایمان، بدن دچار تغییرات متعددی می‌شود:

مراقبت‌های جسمی پس از تولد نوزاد، فارغ از نوع زایمان

چه زایمان طبیعی داشته باشید چه سزارین، اصول مراقبت های بعد زایمان تقریباً مشابه است.

حمام و نظافت شخصی

پس از پایدار شدن وضعیت عمومی، حمام رفتن مانعی ندارد. فراموش نکنید که محل بخیه را خشک نگه دارید.

سلامت دهان و دندان

تغییرات هورمونی می‌تواند لثه‌ها را حساس کند. پس مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را جدی بگیرید.

شکم‌بند و گن طبی

استفاده کوتاه مدت از شکم بند می‌تواند باعث ایجاد حمایت شود. اما بهتر است به صورت طولانی مدت استفاده نکنید. در صورت سزارین، حتماً طبق دستور پزشک عمل کنید و راهنمای مراقبت های بعد از سزارین را بخوانید.

رژیم غذایی و مکمل‌ها

پروتئین، آهن و کلسیم برای بازسازی بدن ضروری‌اند. پس مصرف آهن و ویتامین‌های بارداری را طبق تجویز پزشک ادامه دهید.

مصرف مایعات

برای جلوگیری از کم‌آبی و کمک به شیر دادن به نوزاد، روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان آب بنوشید.

پیشگیری از یبوست

مصرف فیبر (میوه، سبزی، غلات کامل) و تحرک سبک کمک‌کننده است.

رابطه جنسی

معمولاً پس از قطع خونریزی و تایید پزشک (حدود ۴ تا ۶ هفته) مجاز است.

مراقبت از نوک سینه

خشک نگه داشتن، استفاده از کرم‌های مخصوص در صورت ترک خوردگی، استفاده از بالش شیردهی و آشنایی با طرز استفاده بالش شیردهی می‌تواند فشار روی سینه را کم کند.

مراقبت از زخم و پرینه

شست‌وشوی ملایم، استفاده از لگن آب گرم و خشک نگه داشتن محل بخیه ضروری است. اگر زایمان طبیعی داشته‌اید، مطالعه مراقبت های بعد از زایمان طبیعی توصیه می‌شود.
در کنار این موارد، آگاهی از اصول مراقبت از نوزاد در هفته های اول نیز به آرامش بیشتر مادر کمک می‌کند.

سلامت روحی و مراقبت های روحی بعد از زایمان

نوسانات خلقی در روزهای اول طبیعی است. اما اگر احساس غم عمیق، بی‌علاقگی یا اضطراب شدید بیش از دو هفته ادامه پیدا کند، احتمال افسردگی پس از زایمان مطرح می‌شود.

راهکارهای ساده برای تعادل وضعیت روحی مادر:

• خوابیدن هم‌زمان با نوزاد
• کمک گرفتن از همسر یا خانواده
• پیاده‌روی کوتاه روزانه
• صحبت با مشاور در صورت نیاز

رسیدگی به مراقبت های روحی بعد از زایمان به اندازه مراقبت جسمی اهمیت دارد.

علائم هشدار دهنده؛ چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده موارد زیر فوراً مراجعه کنید:

این موارد بخشی از ضروری‌ترین مراقبت های بعد از زایمان در بیمارستان و پس از ترخیص هستند.

عبور از چالش‌های روزهای نخست بعد از زایمان

روزهای اول ممکن است همراه با بی‌خوابی و نگرانی باشد؛ برنامه‌ریزی ساده، تقسیم مسئولیت‌ها و خرید وسایل موردنیاز از فروشگاه‌های معتبر مانند فرشتگان می‌تواند فشار ذهنی شما را کمتر کند.
یادتان باشد بازگشت بدن به شرایط قبل از بارداری زمان می‌برد. صبور باشید و از مقایسه خود با دیگران پرهیز کنید.